Rodzaje ksiąg

 

  • Księga chrztów - Liber baptisorum.
Pierwsze zapisy w księgach metrykalnych miały charakter opisowy. Duchowny zapisywał chrzest w sposób narracyjny np.
 
26 stycznia 1783 rok. Ten sam co wyżej (podawał swoje nazwisko i funkcję na początku strony w pierwszym wpisie) ochrzciłem dziecię imieniem Jan, syna pracowitych (stan społeczny) Wojciecha i Rozali Gawron - chłopów. Chrzestnymi byli Sebastian Łajnicki i Katarzyna Rudnicka. Wszyscy ze wsi Żnibrody.

liber natorum

Później księgi były rubrykowane, z czasem pojawiły się drukowane formularze. Zmienił się też ich charakter. Dotychczasowe księgi chrztów i pogrzebów zastąpiły księgi urodzeń i zgonów. Daty tych wydarzeń podawano przed datami posług religijnych (chrztu i pogrzebu).

 

 
  • Księga urodzeń - Liber natorum.

Księga urodzin zawierała datę urodzenia, datę chrztu, imię urodzonego, nazwiska i imiona rodziców, nazwiska chrzestnych, nazwisko osoby odbierającej poród. Zdawałoby się, że po wprowadzeniu odpowiednich formularzy z tabelami zawarte tam informacje będą pełne i czytelne. Wszystko zależało jednak od prowadzącego księgi, od jego skrupulatności, dbałości o wprowadzanie pełnych danych oraz a może przede wszystkim od charakteru jego pisma.

liber natorum

 

W lewym górnym rogu strony wpisany jest rok z którego księga pochodzi
Numerus - numer pozycji w księdze (nie zawsze wpisy były numerowane)
Mensis/Natus/Baptisatus - Miesiąc/urodzony/ochrzczony (w tej rubryce podane sa daty urodzenia i chrztu)
Numerus domus - numer domu (w miastach podawano nazwę ulicy i nr domu)
Nomen - imię (jeśli są dwa imiona, to często z dopiskiem binomini /dwojga imion/)
Religio/Catholica/Aut Alia - religia/katolicka/albo inna (na ogół we właściwej rubryce stawiano ukośną kreseczkę)
Sexus/ Puer/Puella - płeć/chłopiec/dziewczynka (we właściwej rubryce stawiano ukośną kreseczkę)
Thori/Legitimi/Illegitimi - pochodzenie/legalne/nielegalne (we właściwej rubryce stawiano kreseczkę lub określano słownie)
Parentes/Nomen/Conditio - rodzice/ imię/położenie (imiona i nazwiska rodziców i ich zatrudnienie)
Patrini/Nomen/Conditio - rodzice chrzestni/imię/położenie (imiona i nazwiska chrzestnych i ich zatrudnienie)
Pod wpisem (bez oddzielnych rubryk):
Baptizavit - ochrzcił (imię i nazwisko księdza, jego urząd)
Obstetrix - akuszerka (imię i nazwisko kobiety przyjmującej poród)

 

  • Księga ślubów - Liber copulatorum.

Księga zaślubionych - chyba najbardziej "wdzięczne" metryki dla poszukiwacza rodzinnych korzeni. Jeżeli księga prowadzona była starannie to w jednym miejscu mamy zgromadzone informacje o tym gdzie urodzili się biorący ślub, gdzie mieszkali w momencie zawierania związku, podany jest ich wiek, stan cywilny, oraz nazwiska i imiona ich rodziców.

liber copulatorum2

 

W lewym górnym rogu strony wpisany jest rok z którego księga pochodzi
Numerus - numer pozycji w księdze (nie zawsze wpisy były numerowane)
Mensis - miesiąc (data zawarcia ślubu)
Sponsus - Narzeczony
Numerus domus - numer domu (narzeczonego, niekiedy i narzeczonej)
Nomen - imię (imię i nazwisko narzeczonego, jego zatrudnienie, rodzice)
Religio/Catholica/ Aut Alia - religia/katolicka/albo inna
Aetas - wiek (podawany w latach lub data urodzenia)
Caelebs - nieżonaty /kawaler/ (we właściwej rubryce stawiano kreseczkę)
Viduus - wdowiec (we właściwej rubryce stawiano kreseczkę)
Sponsa - Narzeczona
Nomen - imię (imię i nazwisko narzeczonej, jej zatrudnienie, rodzice)
Religio/Catholica/Aut Alia - religia/katolicka/albo inna
Aetas - wiek (podawany w latach lub data urodzenia)
Caelebs - niezamężna /panna/
Vidua - wdowa (we właściwej rubryce stawiano kreseczkę)
Testes/Nomen/Conditio - świadkowie/imię/położenie (imiona i nazwiska świadków ślubu i ich zatrudnienie)

Pod aktem adnotacja kto udzielił ślubu (zapisywano tam również terminy zapowiedzi a w przypadku niepełnoletnich informacje o zgodzie rodziców na zawarcie związku małżeńskiego)

 

  • Księga zamarłych - Liber mortuorum.

Księga zgonów - zawiera podstawowe informacje na temat zmarłego. Do niektórych zawartych tam danych należy podchodzić jednak z pewnym dystansem.Dotyczy to wieku zmarłego i przyczyny zgonu. Problem z wiekiem zmarłego pojawiał się zwłaszcza w przypadku gdy umierała osoba starsza. Czasami nikt już nie pamiętał kiedy urodził się zmarły i zgłaszający zgon podawał przypuszczalny wiek, jeżeli proboszcz nie miał możliwości bądź zaniechał sprawdzenia kiedy urodziła się osoba zmarła to wiek podany w akcie należy przyjąć z pewną rezerwą. Druga kwestia dotyczy przyczyny zgonu - rzadko kiedy w tamtych czasach zgon potwierdzał lekarz, dlatego też dane o przyczynie śmierci nie są zbyt ścisłe.

liber mortuorum2

 

Numerus- numer pozycji w księdze (nie zawsze wpisy były numerowane)

Dies Mortis/mensis - dzień śmierci/miesiąc (w tej rubryce data zgonu)
Sepulturae - dzień pogrzebu
Numerus domus - numer domu w którym zamieszkiwał zmarły
Nomen Mortui - imię zmarłego (imię i nazwisko zmarłej osoby, jej zatrudnienie, stan cywilny)
Religio/Catholica/Aut Alia - religia/katolicka/albo inna
Sexus/Masculinus/Feminina - płeć /męska/żeńska
Dies Vitae - dni życia (wiek zmarłego)
Morbus et Qualitas Morbus - choroba /przyczyna zgonu/

 

ornaments vector